- Upadłość konsumencka – kto może ogłosić i na jakich zasadach
Sprawdź, kto może ogłosić upadłość konsumencką, czym jest niewypłacalność i jakie warunki trzeba spełnić. Konkretne przepisy i praktyka.
Upadłość konsumencka to postępowanie uregulowane w Prawie upadłościowym, prowadzone wobec osób fizycznych, których upadłości nie ogłasza się według zasad właściwych dla przedsiębiorców – w praktyce: wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej.
W ujęciu systemowym:
Upadłość ogłasza się wobec dłużnika, który stał się niewypłacalny (przesłanka materialna), a w sprawach konsumenckich stosuje się szczególne przepisy tytułu dotyczącego osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej.
2) Kto może ogłosić upadłość konsumencką?
Co do zasady, upadłość konsumencka dotyczy:
- osób fizycznych,
- nieprowadzących działalności gospodarczej (w rozumieniu praktyki postępowań upadłościowych),
- które spełniają przesłankę niewypłacalności.
Ważna praktyczna uwaga: były przedsiębiorca (np. JDG) często pojawia się w „strefie przejściowej” – szczególnie istotne są przepisy pozwalające wierzycielowi złożyć wniosek wobec osoby, która była przedsiębiorcą, także po zaprzestaniu prowadzenia działalności, jeżeli od wykreślenia z rejestru nie upłynął rok (analogicznie: gdy ktoś faktycznie prowadził działalność bez rejestracji). Postępowanie toczy się wtedy według przepisów tytułu konsumenckiego.
3) Niewypłacalność – co to znaczy w praktyce?
Kluczowa jest definicja niewypłacalności z Prawa upadłościowego: dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Ustawodawca wprowadza też istotne domniemanie: przyjmuje się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania zobowiązań, jeżeli opóźnienie przekracza trzy miesiące.
W praktyce sądowej i „dowodowo” liczą się m.in.:
a) stałe zaległości (kredyty/pożyczki, czynsz, media, alimenty, podatki, ZUS),
b) egzekucje komornicze,,
c) trwały brak możliwości bilansowania budżetu domowego,
d) brak realnej perspektywy powrotu do płynności.
4) Kto składa wniosek o upadłość konsumencką?
W postępowaniu konsumenckim co do zasady wniosek składa dłużnik. Wprost wynika to z regulacji tytułu konsumenckiego: „wniosek o ogłoszenie upadłości może zgłosić dłużnik”, z zastrzeżeniem szczególnych przepisów dotyczących byłych przedsiębiorców i osób faktycznie prowadzących działalność. Dla porządku: w „klasycznej” upadłości (poza konsumencką) wniosek może złożyć dłużnik lub wierzyciel – ale w konsumenckiej mechanika jest odmienna.
5) Jakie elementy musi zawierać wniosek (minimum „procesowe”)?
Wniosek o ogłoszenie upadłości musi być przygotowany tak, aby:
a) wykazać tożsamość dłużnika,
b) uprawdopodobnić niewypłacalność,
c) rzetelnie ujawnić majątek, wierzycieli, sporne wierzytelności oraz kluczowe czynności prawne z ostatnich okresów.
Ustawa wskazuje m.in. na obowiązek podania: danych dłużnika, wykazu majątku z wyceną, spisu wierzycieli i terminów zapłaty, informacji o zabezpieczeniach, danych o dochodach i kosztach utrzymania oraz informacji o czynnościach prawnych dotyczących składników majątku dokonanych w określonym okresie.
Komentarz praktyczny doradcy: najczęstsze problemy to:
a) „niekompletny” spis wierzycieli (pominięcie chwilówek, opłat sądowych, kosztów egzekucyjnych),
b) brak logiki w opisie przyczyn niewypłacalności,
c) nieprzemyślana dokumentacja dochodów i kosztów utrzymania.
6) Czy brak majątku przekreśla upadłość konsumencką?
W postępowaniu konsumenckim ustawodawca przewiduje odrębności – m.in. w zakresie stosowania przepisów o oddaleniu wniosku z powodu „braku majątku” (art. 13) w typowym przebiegu sprawy konsumenckiej. Wskazuje na to konstrukcja, w której przepis art. 13 ma zastosowanie odpowiednio jedynie wtedy, gdy wniosek złożył wyłącznie wierzyciel.
W praktyce oznacza to: sam brak majątku nie zamyka drogi, natomiast znaczenie ma rzetelność danych, uczciwość postawy procesowej i realna ocena sytuacji.
7) Najczęstsze pytania
1. Czy komornik blokuje złożenie wniosku?
Nie. Egzekucja jest często jednym z „objawów” niewypłacalności, a nie przeszkodą.
- Czy 3 miesiące opóźnienia to „automatyczna” upadłość?
Nie. To domniemanie ustawowe, które pomaga wykazać niewypłacalność, ale sąd ocenia całokształt sytuacji.
Czy były przedsiębiorca może iść w konsumencką?
- To zależy od statusu i czasu od wykreślenia oraz okoliczności – przepisy przewidują szczególne przypadki (m.in. „rok od wykreślenia”).
Tokarski Legal Restrukturyzacje & Upadłości to zespół specjalistów, który wspiera osoby i firmy w sytuacjach kryzysowych oraz na etapie, gdy problemy finansowe dopiero się zaczynają. Łączymy kompetencje doradcy restrukturyzacyjnego i adwokatów, dzięki czemu prowadzimy sprawy kompleksowo: od szybkiej diagnozy (niewypłacalność / zagrożenie niewypłacalnością), przez wybór najlepszego narzędzia (restrukturyzacja, układ, sanacja, upadłość), po realne przeprowadzenie postępowania i negocjacje z wierzycielami.
Działamy konkretnie i zadaniowo — celem jest zatrzymanie presji egzekucyjnej, uporządkowanie zadłużenia oraz ochrona interesów klienta (w tym ryzyk zarządu, majątku prywatnego, kontraktów i płynności). W trudnych sprawach liczy się czas i właściwa strategia — dlatego stawiamy na szybkie decyzje oparte na danych i przepisach.
Kancelarię tworzą: doradca restrukturyzacyjny, adwokat Maciej Tokarski oraz adwokat Dominika Wojtas – Tokarska.
Siedziba: Stalowa Wola, ul. 1 Sierpnia 12/205, 37-450 Stalowa Wola.
Prowadzimy sprawy restrukturyzacyjne i upadłościowe również w Rzeszowie, Kielcach, Lublinie oraz w całej Polsce — zdalnie i stacjonarnie (w zależności od potrzeb klienta i dynamiki sprawy). Zapraszamy do kontaktu — jeżeli chcesz sprawdzić, czy w Twojej sytuacji lepsza będzie restrukturyzacja, czy upadłość, przygotujemy jasny plan działania oraz listę kroków „co robić od dziś”.
