Rosnące koszty produkcji, zadłużenie wobec banków i dostawców, zaległości w KRUS, presja egzekucyjna i utrata płynności – z tym dziś mierzy się wielu rolników. W praktyce najgorszym rozwiązaniem jest czekanie, aż problem „sam się ułoży”. W sprawach dotyczących gospodarstw rolnych liczy się czas, dobra diagnoza sytuacji i szybkie sięgnięcie po właściwe narzędzia prawne i finansowe.
Na czym polega restrukturyzacja gospodarstwa rolnego
Restrukturyzacja gospodarstwa rolnego nie sprowadza się wyłącznie do jednego wniosku czy jednej rozmowy z wierzycielem. W praktyce to proces, który ma doprowadzić do uporządkowania zadłużenia, poprawy płynności i odzyskania kontroli nad dalszym prowadzeniem działalności. W polskim systemie funkcjonuje odrębna ustawa o restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne, której tekst jednolity został ogłoszony w 2026 r. Ustawa przewiduje szczególne instrumenty dla podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne i jest ważnym punktem wyjścia przy planowaniu działań naprawczych.
Co ważne, obok samej ustawy funkcjonują też praktyczne mechanizmy wsparcia i oddłużenia, z których rolnik może korzystać równolegle albo etapowo. Właśnie tutaj najczęściej pojawiają się instytucje takie jak KRUS, ARiMR, a w określonych sytuacjach również KOWR.
Co można załatwić w KRUS
Jeżeli problemem są zaległości składkowe, nie należy odkładać sprawy na później. KRUS wprost przewiduje kilka form ulgi w spłacie należności. Możliwe jest:
a) rozłożenie zadłużenia na raty,
b) odroczenie terminu płatności,
c) umorzenie odsetek w całości lub części,
d) umorzenie składek w całości lub części.
KRUS wskazuje też, że do wniosku trzeba dołączyć dokumenty potwierdzające trudności płatnicze oraz informacje o dochodach i wydatkach gospodarstwa. To oznacza, że skuteczny wniosek do KRUS powinien być dobrze przygotowany i oparty na realnym obrazie sytuacji finansowej rolnika.
W praktyce oznacza to tyle, że samo zadłużenie w KRUS nie przekreśla jeszcze dalszego prowadzenia gospodarstwa. Często da się wypracować rozwiązanie, które zatrzyma narastanie odsetek i pozwoli uporządkować zaległości bez natychmiastowego załamania płynności.
Jakie możliwości daje ARiMR
ARiMR nie jest „instytucją od jednego programu”. Zakres pomocy zależy od aktualnych naborów, linii kredytowych i instrumentów uruchamianych w danym roku. Na 2026 r. Agencja uruchomiła limity i środki na dopłaty do kredytów preferencyjnych, w tym m.in. dla inwestycji w rolnictwie i przetwórstwie, na zakup użytków rolnych, na wznowienie produkcji po klęskach żywiołowych oraz w określonych przypadkach związanych z ASF. Informacje o bankach współpracujących i aktualnych zasadach publikowane są bezpośrednio przez ARiMR.
W poprzednich naborach ARiMR prowadziła również pożyczki na sfinansowanie nieuregulowanych zobowiązań cywilnoprawnych związanych z działalnością rolniczą, w tym pożyczki oprocentowane i – w określonych grupach producentów – nieoprocentowane. To ważne, bo pokazuje, że ARiMR bywa realnym narzędziem oddłużeniowym, a nie tylko instytucją „od dopłat”. Jednocześnie trzeba uczciwie podkreślić, że dostępność takich programów zależy od aktualnego naboru, budżetu i warunków pomocy publicznej.
Kiedy rolnik powinien zgłosić się po pomoc
Najczęstszy błąd polega na tym, że rolnik szuka pomocy dopiero wtedy, gdy:
- bank wypowiada umowę,
- dostawca wstrzymuje towar,
- komornik zajmuje rachunek,
- zaległości wobec KRUS lub innych wierzycieli są już wielomiesięczne,
- a gospodarstwo traci zdolność do normalnego funkcjonowania.
Tymczasem restrukturyzacja ma największy sens wtedy, gdy gospodarstwo ma jeszcze „rdzeń”, który da się uratować: ziemię, produkcję, odbiorców, majątek i możliwość dalszego generowania przychodu. Właśnie na tym etapie można jeszcze skutecznie rozmawiać z wierzycielami, przygotować plan działań, wykorzystać instrumenty z KRUS i ARiMR, a w razie potrzeby uruchomić dalsze mechanizmy przewidziane w ustawie o restrukturyzacji zadłużenia gospodarstw rolnych.
Jak wygląda pomoc prawna w takich sprawach
W praktyce każda sprawa wymaga indywidualnej analizy. Najpierw trzeba ustalić:
- jaka jest realna skala zadłużenia,
- którzy wierzyciele są kluczowi,
- czy są już prowadzone egzekucje,
- jakie zaległości istnieją wobec KRUS,
- z jakich instrumentów ARiMR można aktualnie skorzystać,
- i czy gospodarstwo ma jeszcze zdolność do dalszego funkcjonowania po wdrożeniu działań naprawczych.
Dopiero na tej podstawie podejmuje się decyzję, czy lepsza będzie droga ugodowa, działania wobec KRUS, wykorzystanie aktualnych instrumentów ARiMR, czy też wejście w pełniejszy proces oddłużeniowy związany z ustawą o restrukturyzacji zadłużenia gospodarstw rolnych.
Restrukturyzacja gospodarstw rolnych – pomoc kancelarii
Jako doradca restrukturyzacyjny zajmuję się sprawami związanymi z zadłużeniem gospodarstw rolnych, analizą płynności, negocjacjami z wierzycielami oraz doborem właściwych narzędzi prawnych i finansowych. Pomagam ocenić, czy w konkretnej sprawie możliwe jest uporządkowanie zadłużenia przy wykorzystaniu instrumentów dostępnych w KRUS, ARiMR i innych instytucjach, a następnie przygotowuję dalszą strategię działania.
Jeżeli prowadzisz gospodarstwo rolne i widzisz, że zadłużenie zaczyna wymykać się spod kontroli, warto zareagować wcześniej, zanim problem przejdzie w fazę egzekucji i utraty płynności.
Maciej Tokarski
doradca restrukturyzacyjny
www.tokarski-legal.pl
Kancelaria Doradcy Restrukturyzacyjnego Tokarski & Legal Restrukturyzacje & Upadłości z siedzibą w Stalowej Woli
ul. 1 Sierpnia 12/205, 37 – 450 Stalowa Wola.
