Zajęty rachunek bankowy, egzekucja z maszyn, samochodów lub nieruchomości, kolejne zawiadomienia od komornika i brak środków na bieżące funkcjonowanie przedsiębiorstwa – w takiej sytuacji wielu przedsiębiorców zakłada, że na restrukturyzację jest już za późno. Nie zawsze. Prawidłowo i odpowiednio wcześnie przeprowadzona restrukturyzacja może doprowadzić do zawieszenia prowadzonej egzekucji i uniemożliwić wierzycielom wszczynanie kolejnych postępowań egzekucyjnych.Nie oznacza to jednak, że samo podpisanie umowy z doradcą restrukturyzacyjnym automatycznie „zatrzymuje komornika”. Kluczowe znaczenie ma wybór właściwego postępowania oraz moment, od którego powstają przewidziane ustawą skutki ochronne. W praktyce przedsiębiorcy znajdującego się pod silną presją egzekucyjną szczególne znaczenie może mieć postępowanie o zatwierdzenie układu, prowadzone z obwieszczeniem o ustaleniu dnia układowego.
Czy restrukturyzacja zatrzymuje komornika?
Tak – ale trzeba precyzyjnie ustalić, jaki rodzaj postępowania restrukturyzacyjnego został wszczęty oraz od którego momentu działa ochrona przed egzekucją. Prawo restrukturyzacyjne przewiduje cztery podstawowe postępowania: postępowanie o zatwierdzenie układu, przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe i postępowanie sanacyjne. Ich celem jest umożliwienie przedsiębiorcy uniknięcia upadłości poprzez restrukturyzację zobowiązań i zawarcie układu z wierzycielami.
W każdym z tych trybów zakres ochrony przed egzekucją wygląda nieco inaczej. W praktyce bardzo istotne jest to, że przedsiębiorca nie musi czekać, aż komornik doprowadzi do sprzedaży kluczowych składników przedsiębiorstwa. Restrukturyzacja może stworzyć okres ochronny pozwalający odzyskać czas potrzebny na przygotowanie propozycji dla wierzycieli i uporządkowanie sytuacji finansowej.
Postępowanie o zatwierdzenie układu – kiedy pojawia się ochrona przed komornikiem?
W postępowaniu o zatwierdzenie układu istotnym momentem jest obwieszczenie o ustaleniu dnia układowego. Po sporządzeniu spisu wierzytelności, spisu wierzytelności spornych oraz wstępnego planu restrukturyzacyjnego nadzorca układu może dokonać takiego obwieszczenia. Od tego momentu uruchamiane są szczególne skutki ochronne przewidziane w Prawie restrukturyzacyjnym.
Art. 226e Prawa restrukturyzacyjnego nakazuje w tym okresie odpowiednio stosować art. 312 ustawy, czyli regulację właściwą dla postępowania sanacyjnego. Ma to bardzo istotne znaczenie praktyczne. Postępowania egzekucyjne skierowane do chronionego majątku dłużnika, wszczęte wcześniej, ulegają zawieszeniu z mocy prawa. Jednocześnie po rozpoczęciu okresu ochronnego co do zasady niedopuszczalne staje się kierowanie nowych egzekucji do majątku objętego ochroną. To właśnie dlatego postępowanie o zatwierdzenie układu jest często analizowane w sytuacji, gdy przedsiębiorca ma już zajęte rachunki bankowe albo kilku wierzycieli prowadzi równolegle egzekucję.
Czy trzeba czekać na decyzję komornika o zawieszeniu egzekucji?
Nie. Jeżeli ustawa przewiduje zawieszenie egzekucji z mocy prawa, skutek wynika z zaistnienia określonego zdarzenia prawnego, a nie z uznania komornika. W praktyce po dokonaniu obwieszczenia trzeba jednak sprawnie poinformować organy egzekucyjne i uporządkować prowadzoną egzekucję. Komornik powinien mieć wiedzę o zaistnieniu podstawy prawnej zawieszenia.
Istotne jest przy tym rozróżnienie dwóch rzeczy: zawieszenia egzekucji oraz uchylenia wcześniejszego zajęcia. Samo zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie oznacza automatycznie, że wszystkie dokonane wcześniej zajęcia znikają. Prawo restrukturyzacyjne przewiduje odrębny mechanizm umożliwiający uchylenie zajęcia, jeżeli jest to konieczne dla dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa. To może mieć zasadnicze znaczenie przykładowo wtedy, gdy konto firmy zostało zajęte przed rozpoczęciem ochrony, a środki na tym rachunku są niezbędne do wypłaty wynagrodzeń, zakupu materiałów albo wykonywania bieżących kontraktów.
Czy restrukturyzacja może powstrzymać licytację nieruchomości albo majątku firmy?
Może – ale tutaj szczególnie liczy się czas. Jeżeli egzekucja jest już zaawansowana, trzeba dokładnie ustalić jej etap. Inaczej wygląda sytuacja przedsiębiorcy, któremu dopiero zajęto nieruchomość, a inaczej sytuacja, gdy wyznaczono już termin licytacji albo dokonano dalszych czynności prowadzących do sprzedaży. Dlatego restrukturyzacji nie należy odkładać do ostatnich dni przed licytacją. Jeżeli przedsiębiorca widzi, że wierzyciel wypowiedział kredyt, uzyskał tytuł wykonawczy, złożył wniosek egzekucyjny albo komornik rozpoczął zajmowanie składników majątkowych, jest to moment, w którym warto przeanalizować możliwość rozpoczęcia postępowania restrukturyzacyjnego.
Zajęte konto firmowe a restrukturyzacja
Zajęcie rachunku bankowego często prowadzi do błyskawicznego paraliżu przedsiębiorstwa. Firma formalnie posiada majątek, klientów i zamówienia, ale nie może zapłacić pracownikom, dostawcom, ZUS, podatków czy kosztów transportu. W konsekwencji egzekucja jednego wierzyciela może doprowadzić do utraty płynności wobec wszystkich pozostałych. Właśnie temu ma przeciwdziałać ochrona restrukturyzacyjna. Restrukturyzacja nie służy jednak do „uciekania przed długami”. Jej celem jest uporządkowanie sytuacji przedsiębiorcy, zawarcie układu z wierzycielami i umożliwienie dalszego prowadzenia działalności w sytuacji, gdy istnieją realne podstawy do uratowania przedsiębiorstwa.
Jak długo działa ochrona w postępowaniu o zatwierdzenie układu?
Ochrona wynikająca z obwieszczenia nie jest bezterminowa. Jeżeli w terminie czterech miesięcy od dnia dokonania obwieszczenia dłużnik nie złoży do sądu wniosku o zatwierdzenie układu, skutki obwieszczenia wygasają z mocy prawa. Wynika to z art. 226g Prawa restrukturyzacyjnego. Dlatego postępowanie musi być rzeczywiście prowadzone: należy przygotować propozycje układowe, ustalić wierzycieli, przeprowadzić głosowanie i doprowadzić do złożenia wniosku o zatwierdzenie układu. Samo uzyskanie czasowej ochrony przed komornikiem nie jest celem restrukturyzacji.
Czy wierzyciel może walczyć z ochroną przed egzekucją?
Tak. Prawo restrukturyzacyjne chroni dłużnika, ale jednocześnie zabezpiecza interes wierzycieli. Jeżeli skutki obwieszczenia prowadzą do pokrzywdzenia wierzycieli, sąd może – na wniosek wierzyciela, dłużnika lub nadzorcy układu – uchylić skutki obwieszczenia. Przewiduje to art. 226f Prawa restrukturyzacyjnego. Restrukturyzacja musi być więc przygotowana rzetelnie. Przedsiębiorca powinien posiadać realny plan dalszego funkcjonowania i możliwość wykonywania zobowiązań powstających już w okresie restrukturyzacji.
A co z kredytem zabezpieczonym hipoteką?
To jeden z powodów, dla których przed rozpoczęciem restrukturyzacji trzeba przeanalizować strukturę zadłużenia, a nie tylko jego łączną wysokość. W przyspieszonym postępowaniu układowym i postępowaniu układowym wierzyciele posiadający zabezpieczenie rzeczowe – przykładowo hipotekę albo zastaw – posiadają szczególne uprawnienia egzekucyjne względem przedmiotu zabezpieczenia. Art. 260 Prawa restrukturyzacyjnego przewiduje możliwość prowadzenia egzekucji z przedmiotu zabezpieczenia, z możliwością jej czasowego zawieszenia w określonych sytuacjach. Inaczej wygląda ochrona w postępowaniu o zatwierdzenie układu po dokonaniu obwieszczenia, gdzie art. 226e odsyła do odpowiedniego stosowania art. 312 Prawa restrukturyzacyjnego. Ochrona egzekucyjna jest tu zasadniczo szersza. Dlatego wybór rodzaju restrukturyzacji powinien wynikać z konkretnej sytuacji przedsiębiorcy – rodzaju wierzycieli, zabezpieczeń, stanu egzekucji, posiadanego majątku i możliwości finansowych firmy.
Restrukturyzacja nie kasuje długu – daje czas na zawarcie układu
To bardzo ważne. Zawieszenie egzekucji nie oznacza, że zobowiązania przedsiębiorcy przestają istnieć.
Celem restrukturyzacji jest doprowadzenie do zawarcia układu, w którym mogą zostać określone nowe zasady spłaty zadłużenia. W zależności od sytuacji mogą one przewidywać przykładowo rozłożenie zadłużenia na raty, odroczenie terminu płatności, częściową redukcję zobowiązań albo inne instrumenty pozwalające dostosować obsługę zadłużenia do realnych możliwości firmy. Jeżeli układ zostanie prawomocnie zatwierdzony, dalsza spłata wierzycieli powinna następować według zasad wynikających z układu.
Komornik zajął konto lub majątek firmy – kiedy zgłosić się do doradcy restrukturyzacyjnego?
Najgorszym rozwiązaniem jest czekanie, aż firma całkowicie utraci zdolność do prowadzenia działalności. Restrukturyzacja ma największy sens wtedy, gdy przedsiębiorstwo posiada jeszcze klientów, przychody, majątek albo kontrakty i istnieje ekonomiczna możliwość kontynuowania działalności, ale obsługa dotychczasowego zadłużenia stała się nierealna. Szczególnie pilna analiza jest potrzebna, gdy przedsiębiorca ma już zajęty rachunek bankowy, komornik prowadzi egzekucję z maszyn lub pojazdów, bank wypowiedział kredyt, pojawiło się zagrożenie egzekucją z nieruchomości albo kilku wierzycieli jednocześnie kieruje sprawy do egzekucji.
W takiej sytuacji liczy się nie tylko pytanie „czy można zrobić restrukturyzację?”, lecz przede wszystkim: jaki tryb postępowania wybrać i jak szybko można uzyskać ustawową ochronę przed egzekucją.
Restrukturyzacja firmy – Stalowa Wola, Nisko, Tarnobrzeg, Rzeszów
Tokarski Legal prowadzi sprawy przedsiębiorców znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, w tym przygotowanie i prowadzenie postępowań restrukturyzacyjnych, analizę zadłużenia, negocjacje z wierzycielami oraz działania związane z ochroną przedsiębiorstwa przed egzekucją. Jeżeli komornik prowadzi już egzekucję albo istnieje realne zagrożenie zajęcia rachunku, nieruchomości lub kluczowych składników firmy, sytuację należy przeanalizować indywidualnie – w szczególności pod kątem możliwości przeprowadzenia postępowania o zatwierdzenie układu.
Maciej Tokarski – doradca restrukturyzacyjny, Tokarski Legal, Stalowa Wola prowadzi sprawy restrukturyzacyjne przedsiębiorców zarówno ze Stalowej Woli i województwa podkarpackiego, jak również z innych części Polski.
Czy restrukturyzacja może zatrzymać komornika? – FAQ
Czy samo złożenie wniosku o restrukturyzację zatrzymuje egzekucję?
Nie zawsze. Skutek ochronny zależy od rodzaju postępowania. W postępowaniu o zatwierdzenie układu kluczowe znaczenie ma dokonanie obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego.
Czy po obwieszczeniu komornik musi zawiesić egzekucję?
W zakresie objętym ustawową ochroną zawieszenie następuje z mocy prawa. Praktycznie należy jednak poinformować organ egzekucyjny o rozpoczęciu okresu ochronnego.
Czy restrukturyzacja automatycznie odblokuje konto bankowe?
Nie należy utożsamiać zawieszenia egzekucji z automatycznym uchyleniem wcześniejszych zajęć. Kwestia uchylenia zajęcia wymaga odrębnej analizy.
Czy restrukturyzacja może zatrzymać egzekucję hipoteczną?
Zakres ochrony zależy od wybranego rodzaju postępowania. Szczególnie istotna różnica występuje pomiędzy postępowaniami układowymi a postępowaniem o zatwierdzenie układu z obwieszczeniem i sanacją.
Czy każda firma może wejść w restrukturyzację?
Nie. Konieczna jest analiza przesłanek ustawowych oraz tego, czy przedsiębiorstwo ma realną zdolność do dalszego funkcjonowania i wykonania układu.